Katalog segerów

Segery – pierścienie osadcze wewnętrzne i zewnętrzne

Segery, czyli sprężyste pierścienie osadcze, służą do osiowego zabezpieczania elementów maszyn. Montuje się je w specjalnie wykonanych rowkach na wałach albo w otworach. Ich zadaniem jest ograniczenie przesunięcia łożyska, tulei, koła zębatego, podkładki lub innego elementu wzdłuż osi. To proste rozwiązanie pozwala zrezygnować z nakrętek, gwintów i dodatkowych kołnierzy, dlatego pierścienie osadcze są powszechne w przekładniach, silnikach, pompach, motoryzacji, urządzeniach przemysłowych i mechanizmach precyzyjnych.

Segery zewnętrzne przeznaczone są do montażu w rowku wykonanym na zewnętrznej powierzchni wału lub trzpienia. W stanie swobodnym ich średnica jest mniejsza od średnicy montażowej. Podczas zakładania pierścień rozszerza się szczypcami segera, przesuwa na wał i po zwolnieniu zaciska w rowku. Taki pierścień zabezpiecza elementy osadzone na wale przed zsunięciem. Przy doborze segera zewnętrznego najważniejsza jest nominalna średnica wału, a następnie wymiary rowka: jego średnica, szerokość i położenie. Należy również uwzględnić obciążenie osiowe oraz miejsce potrzebne do montażu i demontażu.

Segery wewnętrzne montuje się w rowku wykonanym wewnątrz otworu, piasty lub obudowy. W stanie swobodnym mają średnicę większą niż średnica robocza, dlatego przy montażu ściska się je odpowiednimi szczypcami. Po umieszczeniu w rowku pierścień rozpręża się i zabezpiecza element znajdujący się w otworze, np. zewnętrzny pierścień łożyska. W tym przypadku podstawą doboru jest nominalna średnica otworu oraz geometria rowka. Segery wewnętrzne i zewnętrzne mają podobną zasadę działania, ale nie są elementami zamiennymi – różnią się geometrią, kierunkiem odkształcenia podczas montażu i wymiarami wykonawczymi.

Najczęściej pierścienie osadcze produkuje się ze stali sprężynowej, która po odpowiedniej obróbce cieplnej zapewnia sprężystość i zdolność powrotu do pierwotnego kształtu. Powierzchnia może być fosforanowana, oksydowana lub zabezpieczona inną powłoką antykorozyjną. Do środowisk wilgotnych i korozyjnych stosuje się segery ze stali nierdzewnej. Wybór materiału i powłoki powinien uwzględniać warunki środowiskowe, temperaturę oraz kontakt z medium.

Oprócz klasycznych pierścieni do wałów i otworów występują także pierścienie bez otworów montażowych, pierścienie spiralne, pierścienie typu E oraz różne wykonania specjalne. W praktyce najważniejsze jest jednak prawidłowe rozróżnienie segera zewnętrznego – na wał i wewnętrznego – do otworu. Nie należy dobierać ich wyłącznie na podstawie średnicy samego pierścienia wyjętego z rowka, ponieważ pierścień w stanie swobodnym zmienia średnicę. Najbezpieczniejszą podstawą identyfikacji jest średnica wału lub otworu oraz pomiar rowka. Przy wymianie warto również sprawdzić stan rowka: zużyty lub uszkodzony rowek może zmniejszyć nośność połączenia nawet po założeniu nowego segera.

Do montażu klasycznych segerów stosuje się specjalne szczypce z końcówkami dopasowanymi do otworów pierścienia. Dla segerów zewnętrznych szczypce rozszerzają pierścień, a dla wewnętrznych – ściskają go. Nadmierne odkształcenie podczas montażu może trwale osłabić sprężystość pierścienia, dlatego należy otwierać lub zaciskać go tylko w zakresie koniecznym do założenia. Po montażu trzeba sprawdzić, czy cały obwód segera prawidłowo osiadł w rowku.